Bootje varen

Plaatsen visdiefpontons aan Grote Kreek


donderdag 1 december 2016

Het Antwerpse havengebied is na het havengebied van Zeebrugge de tweede verspreidingskern van de visdief in Vlaanderen. In 2010 bereikte de soort op de werfzone van het Deurganckdok haar hoogste niveau in het Antwerpse havengebied met 301 broedparen.

De visdief broedt in kolonies op kale zandige of braakliggende terreinen nabij het water. Dit kunnen terreinen zijn aan de kust met schaarse en lage vegetatie, zoals zandplaten, rots-, kiezel- of schelpstranden of hoge delen van schorren en kwelders. Ook oevers van grote rivieren of opspuitterreinen in het binnenland zijn potentiële broedgebieden. Veel kolonies zijn gevestigd op eilandjes en schiereilanden waar ze veilig zijn voor landpredatoren.

De jongen in het nest zijn afhankelijk van de ouders die kleine visjes één per één aanbrengen. De nestplaats dient daarom op relatief beperkte afstand te liggen van de foerageergebieden.

Met 120 broedparen voor het ganse Antwerpse havengebied was 2015 geen al te best jaar. Aan de potpolder van Lillo zaten een 100-tal broedparen maar door predatie was het broedsucces nihil. In 2012 kwamen op de werkzone van deze potpolder nog 55 broedkoppels voor. Op de site van de IBR raffinaderij aan de Scheldelaan (nu Gunvor Petroleum Antwerpen) konden in 2015 – eerder onverwacht – 16 jonge visdieven worden geringd. We waren hier te laat om het aantal broedende koppels in kaart te brengen.

Visdieven zijn één van de doelsoorten in het soortenbeschermingsprogramma van het Antwerps havengebied. Er is één hoogkwalitatieve broedplaats voorzien op Linkeroever. Op Rechteroever willen wij een tijdelijke broedplaats realiseren.

Visdieven kampen momenteel met een groot tekort aan geschikte nestgelegenheid. Het dichtgroeien (door successie van de vegetatie) en verdrogen van zijn bestaande broedplaatsen vormt de voornaamste bedreiging voor deze soort.

Het broedsucces is in belangrijke mate afhankelijk van het voedselaanbod in omliggende wateren. De recente verbetering van de waterkwaliteit van de Schelde en de te verwachten opleving van de visstand is daarin een pluspunt. Ook doen verschillende van de reeds ingerichte compensatiegebieden nu al dienst als foerageergebied. In het havengebied op Rechteroever worden regelmatig foeragerende visdieven waargenomen in de Bospolder, de Kuifeend, de Opstalvallei en in de vispaaiplaats aan de Tijsmanstunnel.

Hoewel het broedkoloniehabitat voor visdief relatief gemakkelijk te verwezenlijken is en geen grote oppervlaktes nodig zijn, is verstoring, zowel door grondpredatoren (huiskat, vos, rat, …), als luchtpredatoren (torenvalk, ...) duidelijk een limiterende randvoorwaarde.

Omdat de potentiële broedplaats aan de Van Cauwelaertsluis geen succes kent, werd beslist om een aantal visdievenpontons te plaatsen aan de Grote kreek in het NMBS Station van Oorderen.

Het gaat over drijvende houten bakken van circa 1 m² die worden verankerd op de bodem. De bakken zijn bedekt met een laagje kiezel. Eén of twee plastic pijpen moeten aan de jongen de kans geven om zich te verbergen indien nodig. Aan de zijkant van het ponton zijn enkele kleine bussels takhout bevestigd. Dit geeft aan de jonge vogels die uit het nest geraken de kans er terug in te kruipen.

Ter hoogte van de kijkhut werden op 1 december vijf pontons geplaatst. Het materiaal werd aangeleverd door het Antwerps Havenbedrijf, waarvoor onze dank.

Voor een fotoverslag: klik Visdiefplatforms plaatsen.

Het had de voorbije nachten stevig gevroren en op de plas lag een dunne ijslaag. Het was dus een koude maar toch aangename job voor onze groene tornados. Wij kijken hoopvol uit naar het broedseizoen van 2017.